پیش گفتار

آیا امروزه ممکن است مردمی که با کامپیوتر ، اینترنت و تلفن همراه سر و کار دارند از حروف انگلیسی برای خواندن و نوشتن فارسی استفاده نکرده باشند و واژۀ فنگلیش برای آنها ناآشنا باشد.

به یاد مثل گذشته‌های دوری می‌افتم که معروف بود اگر کسانی برای رسیدن به مقصدی به طور مکرر از راه میانبری از درون محوطه‌ی فضای سبز عبور می‌کردند و به مرور چمنهای آن بخش نخ‌نما میشد آنجا را نرده‌گذاری می‌کردند اما کم‌کم باب شد که چون دیگر مردم این کره‌ی خاکی به عوض آن، محل تردد را سنگفرش نمودند. اکنون نیز گویا استفاده از الفبای لاتین برای زبان فارسی حکم همان میانبر داخل چمن برای رسیدن به مقصد است که البته دیگر کوره راهی در میان فضای سبز نیست که خود تبدیل به بزرگراهی عریض و خاکی شده است و اما متاسفانه با نادیده انگاشتن گسترده شدن کاربرد آن و عدم جستجو برای یافتن راه مناسب کاربری آن، زبان فارسی را همچون گذشته در معرض دشواریهای جدیدی قرار داده ایم. آیا میتوان این شیوۀ نگارش را در سالها استفاده در پیامهای اینترنتی و پیامکهای روزانۀ شبکه مخابراتی کشور نادیده انگاشت؟

بهتر است از تعریف الفبای یک زبان آغاز کنیم. چرا الفبای عربی خورانده شده به فارسی را با این همه دشواری به رسمیت میشناسیم و آنرا پاسداشت زبان فارسی میدانیم اگرچه هنوز نتوانسته ایم یک آیین نگارش قانونمند برای آن بیابیم و هر روز درگیریهای جدیدی در این خصوص را شاهدیم، اما کاربرد الفبای دیگری جز آن را علیرغم داشتن بن‌مایۀ قوی، برباد دادن فرهنگ و زبان میدانیم؟ گویا فراموش کرده‌ایم که زبان را میگویند و سپس برای ثبت کردن آن مینویسند. اگر الفبایی همراه با آیین نگارش آن توان ثبت درست گویش یک زبان را نداشته باشد (حال هر زبانی که می‌خواهد باشد فارسی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی یا عربی) آن الفبا و آیین نگارش آن برای ثبت آن زبان مناسب نیست. اگر نوشتار انگلیسی و یا بدتر از آن فرانسه را نمیتوان تنها بر اساس حروف الفبا و بدون حفظ بودن گویش کلمه بطور درست خواند نشانۀ عدم درستی رسم الخط آنهاست حتی اگر کاربردی جهانی داشته باشند و زبان فارسی نیز از این قاعده مستثنا نیست.

هدف من این است که به دور از تعصب و تحجر برای مشکل پیش آمده و به واقع این بزرگراه خاکی پر دست انداز که در پیش چشم ماست و دست خود را در برابر دیدگانمان مینهیم که آنرا نبینیم بتوان چاره‌ای مناسب اندیشید. پیش نیاز این امر به رسمیت شناختن کاربرد کنونی این الفبا به عنوان زبان‌نگارۀ جایگزین برای خط کنونی فارسی است که البته دارای دشواری‌های بسیاری است که باید مرتفع گردد و پس از آن می‌تواند سالها در کنار شیوه کنونی (الفبای عربی) بکار رود و هیچ دلیلی هم بر از میان بردن دیگری نخواهند داشت.

چند ماه پیش که در خصوص شیوۀ ابداعی فارنو (که هدف از ایجاد این وبلاگ تشریح آن است) با بزرگی که مقاله مرا در این خصوص خوانده بود گفتگو میکردم از من درخواست عجیبی کرد. گفت زبان فارسی در خطر است و هم اکنون نیز ضربه‌های بزرگی برآن وارد گردیده است. تاکنون نتوانسته‌اند مشکلات خط لاتین برای فارسی را حل کنند، شما که میتوانید نباید دست به چنین کاری بزنید وگرنه حکم تیر خلاص برای زبان فارسی خواهد بود.

گفته‌های این بزرگوار قابل تامل بود و مرا مدتی به فکر فرو برد گرچه پیش از این نیز در این مورد اندیشیده بودم اما در عوض مرا به نتیجه قبلی مطمئن‌تر ساخت و دانستم که عدم رفع این مشکل و نادیده انگاشتن آن میتواند در آینده صدمات بسیار بزرگتری را به زبان فارسی وارد سازد. نادیده انگاشتن یک مشکل تنها حل آن را در آینده‌ای که از آن ناگزیر خواهیم بود دشوارتر خواهد ساخت. به قول دوستی «ما دست کم 10 سال است که به این گونه نوشتن (منظور فنگلیش است) عادت کرده‌ایم و عوض کردن این روش خیلی دشوار است» حال فکر کنید اگر 10 سال دیگر بگذرد چه خواهد شد؟...

/ 4 نظر / 28 بازدید
علی

نخست باید آزمایش ترکان وتاجیکها و....را بررسی کنیم سپس برای خودمان نموداری نو بریزیم درزبان ما ت وط یا س وص وث یا ز وظ وض یکیست وبود ونبودش فرق نمیکنه بویژه ث که بیست واژه بدون کاربرد داریم

محسن خبیری

با سلام، من محسن خبیری متخلص به سینا شاعری یزدی هستم، مدتی است که دغدغه من نیز اندیشیدن درباره تغییر دبیره فارسی است. الفبای لاتین با همه کاستی هایی که دارد به مراتب از الفبای کنونی بهتر است ولی مشکلی بزرگتر را پیش خواهد آورد و آن هم املای واژه های اروپایی است شکل نوشتار واژه های اروپایی با شکل خواندن آنها بسیار تفاوت دارد و مردمی که میخواهند این واژه ها را با همان الفبای اروپایی بنویسند (به دلیل یکسان بودن دو الفبا) به همان املای اروپایی خواهند نوشت، گدشته از آن لاتین بودن الفبا فارسی باعث به راه افتادن سیل واژه های اروپایی به سمت زبان فارسی خواهد شد این روند رفته رفته شدت گرفته و به مرور زمان زبان فارسی را به استعمار خود در می آورد و ما را مجبور میکند که از دستور زبان زبان های اروپایی پیروی کنیم، و این دقیقا همان بلایی است که سالها پیش زبان عربی بر سر فارسی آورد که اثراتش را هم اکنون مشاهده می کنید. سیل واژه های عربی زمانی سرازیر شد که الفبایمان عربی شد و با اروپایی شدن الفبا باز هم همان سیل به راه خواهد افتاد.

محسن خبیری

زبان فارسی چندین هزار سال عمر دارد، دیگر وقت آن رسیده که الفبایی مستقل داشته باشد یعنی یک الفبای نوین که تابه حال وجود نداشته است، من در حال طراحی این الفبا هستم و تقریبا پنجاه درصد الفبا را طراحی کرده ام. -از چپ به راست نوشته می شود، -حرف ها الهام گرفته شده از الفبای کنونی ساخته شده اند با اندکی شباهت به الفبای لاتین مطمئنا زمان بیشتری طول خواهد کشید تا این الفبا جای الفبای کنونی را بگیرد سالها باید این دو الفبا را در کنار هم داشته باشیم و برای الفبای نوین تبلیغ کنیم تا سرانجام بتوانیم روزی الفبای نوین را تنها و یکه تاز ببینیم.

محسن خبیری

برای تماس با من از رایانامه بهره بگیرید.