گفت آورد دیگران دربارۀ خط فارسی (1)

« نه تنها حروف الفبای کنونی که از عربی گرفته شده برای ضبط متنهای پهلوی و یا لغات فُرس قدیم ناقص است، بلکه لهجهها و زبانهای بومی ایرانی را نیز نمیتوان با این حروف ضبط کرد. حتی برای فارسی معمولی نیز شایسته نمیباشد... فارسی معمولی را نیز نمیتوان با تلفظ کامل و دقیق با حروف کنونی نوشت و به همین علت فارسی نوشته و زبانی، دو زبان جداگانه شده است. مثلاً "رفتم و بهش گفتم" را باید معرب و به شکل ساختگی "رفتم و به او گفتم" نوشت. موضوع تغییر خط احتیاج ضروری و حیاتی است و هیچ ربطی با تفریح یا فرنگی مآبی و یا تقلید ندارد. غرور ملی را نیز جریحهدار نمیکند، زیرا خطوط قدیم فارسی نیز مانند: میخی، پهلوی و اوستایی اختراع صددرصد ایرانی نمیباشد و به تناسب موقع با احتیاجات خود وفق دادهاند. امروزه هم بی آنکه لازم باشد اختراع تازه‌ای در خط فارسی بکنند، باید حروف فارسی به صورت الفبایی لاتینی بسیار ساده و با حروف صدادار باشد تا بتوان تمام مشخصات زبان را با آن ضبط کرد. » (صادقهدایت، پیشگفتار زند وهومن یسن 1323)

« اینک که ما در صدد تغییر یا اصلاح خط کنونی خود نیستیم و این فریضه علمی و ادبی و وطنی را آن چنانکه بایست از واجبات عینی و کفایی و نخستین ضروریات زندگی مادی و معنوی خود نمیشماریم، دستکم بکوشیم در همین خط کنونی با همه معایب گوناگون که دارد اصلاحاتی بکنیم که هرچه بیشتر خط را به تلفظ نزدیک بکند... عقیده من این است که همین خط امروز را تا جایی که میتوانیم باید به تلفظ رایج و طبیعی و منطقی زبان امروز نزدیکتر بکنیم و آن را معرف صوت قرار بدهیم... خوشبختانه برخی از آن را نیاکان ما در زمانهای گذشته کرده بودند... به همین جهت پیشینیان دانشمند ما که درستتر و سادهتر از ما میاندیشیدند "زمین است" یا "درست است" یا "خوب است" و حتی "آشنا است" نمینوشتند بلکه مقید بودند "زمینست" و "درستست" و "خوبست" و "آشناست" بنویسند... در نتیجه همین غلطنویسی این کلمات را نادرست تلفظ میکنند... و تصور این را بکنید چند نسل که بگذرد چه بلاها بر سر همین زبان بیچاره  بیسامان امروز ما درخواهد آمد... الف "آن"، "این" و "او" و "ایشان" نیز هنگامیکه حرف عطف یا ربطی در آغاز آنها بیاید در تلفظ میافتد و به همین جهت "برین" و "درین" و "ازو" و "ازیشان" باید نوشت و چاپ کرد زیرا که ما چنین تلفظ میکنیم... نکته دیگر این است که چون در خط کنونی برای اصوات فتحه و کسره و ضمه علامت نداشته‌ایم از آغاز ناچار شده‌ایم در کلمات مفرد یکی از حروف را برای نشان دادن آن صوت به کار بریم و به جای "ب" مکسور "به" و به جای "ت" مضموم "تو" و به جای "ن" مفتوح "نه" بنویسیم... در قدیم گاهی به جای "ه" معمول امروز "ی" مینوشتند و "که" را "کی" ضبط میکردند و اینکه در زبان ما "نی" و "نه" هر دو مانده است در حقیقت هر دو یکی است ولی بعدها معمول شده است که دو حرف نفی در فارسی پیدا شده یکی "نه" و یکی "نی"... نکته دیگر این است که ما در زبان فارسی همزه به صورت امروزی مطلقاً نداریم و هرجا که امروز همزه مینویسیم و چاپ میکنیم باید حتماً "ی" بنویسیم. "آئین" غلط و "آیین" درست است. مثلاً "دانایی" باید نوشت و نه "دانائی"... پدران ما در پرهیز کردن از همزه در زبان فارسی حتی در نوشتن کلمات تازی که همزه دارند همزه را بدل به "ی" میکردند: "حوایج" یا "فضایل" یا "اوایل" و نه "حوائج" و "فضائل" و"اوائل"... اگر در قدیم املای برخی از کلمات اصیل فارسی را برای اینکه در نقطهگذاری در کتابهای خطی اشتباهی رخ ندهد تغییر داده و مثلاً به جای "ت" احتیاطاً "ط" نوشته و به جای "س" باز برای رعایت احتیاط "ص" گذاشتهاند اینک که آن واهمه کتابهای خطی از میان رفتهاست باید در طرد کردن این اصطلاحات ناروا متعصب باشیم.» (سعید نفیسی، مقالات1337)

« ما اصلاً خطمان معلول است. برای مثال حرف غین را در نظر بگیرید؛ ما یک غین اول داریم یک غین وسط داریم یک غین آخر چسبان داریم و یک غین آخر تنها.حالا اگر شما بخواهید کل کلماتی که دارای اینجور ساختار هستند، به همبچسبانید... ولی خیلی از حرف‌ها مثل و، د، ذ، ر... اینها به هم نمی‌چسبند. بنابراین شما توجه کنید این مشکل اصلاً در ذات این خط هست و این طورنمی‌شود که سیستمی درست کرد. مطلب دیگری هست و آن اینکه معمولا نمی‌دانمچرا مدعی خط در ایران خیلی زیاد است، هر کسی یک شیوه خطی برای خودش درستمی‌کند. مثلاً یک نویسنده که سرش به تنش می‌ارزد یک شیوه خاصی برای خودشدرست می‌کند ]منظور بوسیله الفبای کنونی است و گویا به مرحوم شاملو اشاره دارند[ ولی مردم دنبال این نیستند که چیزی را جا بیندازند و ازنظریات شخصی خود چشم بپوشند... فرهنگستان هم که روی خط کار می‌کند این طوری است که یک عده کهکارشناس هستند می‌نشینند در کمیسیون کوچکتری کار می‌کنند و تمام ابعاد قضیهرا در نظر می‌گیرند. بعد این کار باید به تصویب هیئت کلی فرهنگستان برسد وآن هیئت کلی، خارج از ذهن هستند، بنابراین تمام زحمات اینها را خط بطلانمی‌کشند، یا تمام نظریاتی را که آنها داده‌اند عوض می‌کنند.ما در نوشتن همین فرهنگ [انگلیسی به فارسی] بارها سعی کردیم که ازخط فرهنگستان یعنی از شیوه نگارش فرهنگستان پیروی کنیم تا یکنواختی بهوجود آید، اما وسط کار متوجه شدم که آنها شیوه خودشان را عوض کرده‌اند. اول گفتند که تمام «ها»ی جمع را جدا بنویسید، مثلاً «کتاب‌ها» را. وقتی ماشروع کردیم، گفتند نه، «آنها» و «اینها» استثنا هستند. » (دکتر محمدرضا باطنی)

« خط فارسی مبتنی بر ویژگی‌های ساختاری زبان فارسی نیست. خطی است وام گرفتهاز عربی و به دلیل ویژگی‌هایی که در زبان فارسی هست و در عربی وجود ندارد،این خط ایجاد اشکال فراوان برای زبان فارسی کرده و می‌کند. از یک طرف موجب شده که بسیاری از کلمات کنار گذاشته شود و بسیاری از کلمات هم امکان خواندن آسان‌شان را از دست بدهد. در برخورد این خط با امکانات الکترونیکی امروزی (بهویژه در مورد رایانه و مسائل رایانه‌ای) مشکلات فراوانی ایجاد شده است. بهگمان من جا دارد که متخصصان در خصوص خط فارسی یک فکر اساسی کنند. یا این خط را به صورتی که هست طوری بازسازی کنند که از یک طرف پاسخگوینیازهای فارسی زبان باشد و از طرف دیگر بتواند زبان فارسی را به صورتبهتری منعکس کند. یا این خط را کنار بگذارند و خط دیگری به میان آورند. در ظرف بیست سی سالبا قبول دو خطه بودن زبان فارسی می‌توان این مشکل را حل کرد و این زبان رابا هر خطی که متخصصان فکر کنند که در خور آن است بنگارند. » (دکتر علی‌محمد حق‌شناس)

 

/ 2 نظر / 17 بازدید
همایون رقابی

سلام دوست عزيزم مطلب بسيار جالبي نوشتي.... منهم قبلا در وبلاگم به اين مسئله اشاره كرده بودم.... اين حروف الفبا بهيچ وجه بدرد ما نميخورد و بايد عوض بشود.... نقطه ها و دندانه ها و سر كش ها و حروف وسط و اول و آخر و هزاران نكته ديگر اين الفبا را به درد نخور ميكنند. حروفي اختراع شده بود كه در زمان رضا شاه بطور آزمايشي در سر بازخانه ها آموزش دادند . با اين حروف ظرف نيمساعت هر كسي ميتوانست با سواد شود و بدون غلط بنويسد و بخواند . ولي متاسفانه تحت عنوان اينكه اين حروف عربي نيست و به دين صدمه ميزند جلوي آنرا گرفتند. مطمئن باشيد هيچ اصلاح و تغييري نميتواند اين حروف را براي ما كارآ بكند... همان بهتر است كه اين حروف براي عرب ها بماند و خودشان گرفتار اين مسئله باشند تشكر از مطلبي كه نوشتيد موفق باشيد [گل][گل][گل][گل][گل]

مینوجهر

خوب نظر شما در مورد http://homafar.com چیه؟